Bài tham luận của Nghệ nhân Áo dài Năm Tuyền:

“Làm thế nào để Áo dài ngũ thân truyền thống được trở lại?”

Tại hội thảo, Nghệ nhân Phạm Văn Tuyền – đại diện thương hiệu Áo dài Ngũ thân Năm Tuyền từ Hồ Chí Minh – đã trình bày bài tham luận xoay quanh những trăn trở về việc đưa áo dài ngũ thân trở lại đời sống đương đại.

Theo nghệ nhân, để áo dài ngũ thân có thể phát triển bền vững trong thời hiện đại, sản phẩm cần vừa giữ được “hồn cốt” truyền thống, vừa phù hợp với nhu cầu thẩm mỹ và sử dụng của con người hôm nay.

Giữ hồn cốt truyền thống nhưng phải phù hợp thời đại

Nghệ nhân Năm Tuyền cho rằng, giá trị cốt lõi của áo dài ngũ thân không chỉ nằm ở cấu trúc trang phục mà còn ở tinh thần và phong thái mà chiếc áo mang lại.

Một sản phẩm áo dài ngũ thân muốn được đón nhận cần hội đủ nhiều yếu tố:

1. Hồn cốt truyền thống

Phong cách và tinh thần đặc trưng của áo dài ngũ thân phải được thể hiện rõ trên từng sản phẩm, từ phom dáng, đường nét đến cách xử lý chi tiết.

2. Cảm xúc thẩm mỹ

Một chiếc áo đẹp cần tạo được cảm xúc ngay từ ánh nhìn đầu tiên: sự rung động, yêu thích, mong muốn được mặc hoặc lưu giữ như một giá trị văn hóa.

3. Chất liệu và độ hoàn thiện

Người mặc khi chạm vào sản phẩm phải cảm nhận được sự mềm mại, tinh tế; từng đường kim mũi chỉ cần được chăm chút sắc sảo và chỉn chu.

4. Tôn dáng người mặc

Áo dài ngũ thân không chỉ mang tính truyền thống mà còn phải giúp người mặc cảm thấy đẹp, tự tin và thoải mái.

5. Tính ứng dụng

Trang phục cần dễ mặc, dễ sử dụng trong nhiều hoàn cảnh và thuận tiện trong việc giặt ủi, bảo quản.

6. Giá thành phù hợp

Sản phẩm cần có nhiều phân khúc giá để phù hợp với đa dạng nhu cầu của người sử dụng hiện nay.

Những khó khăn của áo dài ngũ thân hiện nay

Trong bài tham luận, Nghệ nhân Năm Tuyền cũng thẳng thắn chia sẻ về những khó khăn thực tế của dòng sản phẩm này, đặc biệt là vấn đề nguyên liệu và kỹ thuật.

Bài toán về chất liệu

Hiện nay, nguồn nguyên liệu dành riêng cho áo dài ngũ thân vẫn còn hạn chế. Theo nghệ nhân, thị trường chủ yếu có ba nhóm chất liệu chính:

• Vải tơ tằm hoặc pha tơ tằm từ các làng nghề truyền thống

• Các dòng sợi tự nhiên như sợi bông, sợi tre, sợi gai

• Vải sợi tổng hợp polyester

Tuy nhiên, mỗi loại đều tồn tại những hạn chế riêng.

Đối với vải tơ tằm truyền thống, dù giữ được tinh thần và hoa văn mang hơi thở y phục xưa nhưng chất lượng thường chưa ổn định, dễ gặp tình trạng ra màu, co rút hoặc thiếu đồng bộ giữa vải chính và vải lót.

Trong khi đó, nhiều dòng lụa công nghiệp hiện đại có chất lượng tốt hơn nhưng lại thiên về phục vụ áo dài nữ hiện đại hoặc thị trường xuất khẩu, chưa thực sự phù hợp với cấu trúc và phom dáng của áo dài ngũ thân.

Các chất liệu tự nhiên như sợi gai có chất lượng khá tốt nhưng giá thành cao, gây khó khăn khi tiếp cận thị trường phổ thông.

Còn đối với dòng vải sợi tổng hợp, dù đa dạng nhưng rất khó tìm được chất liệu thật sự phù hợp với tinh thần của áo dài ngũ thân truyền thống.

Vấn đề kỹ thuật chuyên môn

Theo Nghệ nhân Năm Tuyền, một số sản phẩm áo dài ngũ thân hiện nay vẫn còn lúng túng trong việc xử lý phom dáng, bố cục và chất liệu, dẫn đến sản phẩm chưa đạt được vẻ đẹp và cảm xúc cần có.

Điều này khiến người mặc chưa thực sự cảm nhận được sự hấp dẫn và tinh thần đặc trưng của áo dài ngũ thân truyền thống.

Đề xuất để phát huy giá trị áo dài thời Nguyễn trong đời sống đương đại

Từ thực tế nghề nghiệp và quá trình nghiên cứu, Nghệ nhân Năm Tuyền đưa ra một số đề xuất nhằm góp phần phát huy giá trị áo dài ngũ thân:

• Cần có thêm các hội thảo, tọa đàm và triển lãm chuyên sâu kết nối giữa nhà sản xuất vải, nhà thiết kế và nghệ nhân may áo dài ngũ thân.

• Cần xây dựng các tiêu chí nhận diện rõ ràng cho áo dài ngũ thân truyền thống để tránh sự nhầm lẫn hoặc biến tướng trong quá trình sáng tạo và phát triển sản phẩm.

• Cần có sự đồng hành từ các cơ quan quản lý văn hóa nhằm định hướng đúng cho việc bảo tồn và phát triển dòng trang phục truyền thống này.

Khép lại bài tham luận, Nghệ nhân Năm Tuyền gửi lời cảm ơn đến Sở Văn hóa và Thể thao Thừa Thiên Huế đã tạo cơ hội để những người làm nghề có dịp chia sẻ góc nhìn và đóng góp cho hành trình phục hồi giá trị áo dài truyền thống Việt Nam.

Một số hình ảnh tại tọa đàm: 

Chủ trì hội thảo: Bà Nguyễn Thị Ái Vân – Phó chủ tịch HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế; TS. Phan Thanh Hải – Giám đốc Sở Văn hóa & Thể thao; TS. Hồ Thắng – Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ.

Đại biểu tham dự từ cơ quan trung ương và bên ngoài TTH: TS. Lê Thị Minh Lý, Ủy viên HĐDSVHQH, PCT Hội Di sản văn hóa Việt Nam; TS. Nguyễn Thị Thu Trang, Trưởng phòng Văn hóa phi vật thể Cục Di sản Văn hóa; ThS. Nguyễn Đức Tăng, GĐ Trung tâm nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa, Ntk Sỹ Hoàng, Ntk Năm Tuyền, Họa sỹ Nguyễn Đức Bình, Chủ nhiệm CLB Đình Làng Việt…