Nghệ nhân Phạm Văn Tuyền (Năm Tuyền) – Hành trình gần 40 năm gìn giữ và phát huy giá trị áo dài Việt Nam

Từ một người học cơ khí đến người dành gần bốn thập kỷ gắn bó với nghề may, Nghệ nhân Phạm Văn Tuyền (Năm Tuyền) đã lựa chọn một con đường đặc biệt: không chỉ tạo nên những chiếc áo dài đẹp, mà còn nghiên cứu, phỏng dựng và lan tỏa những giá trị văn hóa của áo dài Việt Nam. Hành trình ấy được xây dựng trên nền tảng kỹ thuật, tình yêu di sản và khát vọng đưa áo dài truyền thống tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

Từ tư duy cơ khí đến con đường may mặc

Ít ai biết rằng, trước khi trở thành một nghệ nhân áo dài, Phạm Văn Tuyền được đào tạo chuyên ngành Cơ khí – Gò hàn. Quá trình học tập giúp ông tiếp cận tư duy bản vẽ kỹ thuật, hình học không gian, kết cấu, sức bền vật liệu và quy trình chế tạo.

Những kiến thức tưởng chừng không liên quan đến thời trang ấy lại trở thành nền tảng quan trọng hình thành nên phong cách làm nghề sau này. Với ông, mỗi sản phẩm đều phải bắt đầu từ cấu trúc. Một chiếc áo đẹp không chỉ đến từ cảm xúc hay kinh nghiệm, mà trước hết phải được xây dựng trên sự chính xác về tỷ lệ, kết cấu và kỹ thuật.

Năm 1988, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo cơ khí, ông bước vào nghề may và thành lập Nhà may Thanh Tuyền, chính thức bắt đầu hành trình gắn bó với lĩnh vực thiết kế và may đo.

Gần 40 năm xây dựng thương hiệu từ kỹ thuật và chất lượng

Năm 1992, Phạm Văn Tuyền có cơ hội làm việc trong các công xưởng sản xuất áo cưới và dạ hội xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ và Pháp. Đây là giai đoạn ông được các chuyên gia quốc tế trực tiếp đào tạo về thiết kế, dựng rập, nhảy cỡ, quản lý chất lượng, kỹ thuật kết cườm, làm hoa và tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế.

Chính trong môi trường này, đồng nghiệp bắt đầu gọi ông bằng cái tên thân mật A Soẻn – cách phát âm theo tiếng Hoa của chữ "Tuyền", mang ý nghĩa là dòng suối. Biệt danh ấy theo ông suốt hành trình nghề nghiệp và sau này trở thành tên thương hiệu.

Năm 1998, thương hiệu A Soẻn chính thức ra đời, đánh dấu bước chuyển từ một người thợ may lành nghề sang người xây dựng thương hiệu, tổ chức sản xuất và quản lý chất lượng.

Ngày nay, Công ty TNHH Áo Cưới A Soẻn phát triển với hai thương hiệu chính:

Asoen Bridal – chuyên thiết kế và may đo áo cưới, váy dạ hội cao cấp.
Áo Dài Năm Tuyền – chuyên nghiên cứu, phỏng dựng, thiết kế và may đo áo dài truyền thống Việt Nam.

Gần bốn mươi năm làm nghề đã giúp ông tích lũy kinh nghiệm từ kỹ thuật thủ công truyền thống đến quy trình sản xuất hiện đại, tạo nên nền tảng vững chắc cho những công trình nghiên cứu về áo dài sau này.

Trở về với áo dài – Trở về với di sản

Sau nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực thời trang cưới, Phạm Văn Tuyền lựa chọn dành phần lớn tâm huyết cho áo dài truyền thống.

Đối với ông, áo dài không chỉ là một trang phục đẹp mà còn là kết tinh của lịch sử, mỹ thuật, lễ nghi và bản sắc văn hóa Việt Nam.

Đặc biệt, áo dài ngũ thân mang trong mình những giá trị về triết lý nhân sinh, nếp sống và tư tưởng của người Việt qua từng chi tiết cấu tạo.

Trong quá trình nghiên cứu, ông nhận thấy nhiều kỹ thuật truyền thống đang dần mai một khi chỉ được truyền miệng giữa các thế hệ nghệ nhân. Chính điều đó thôi thúc ông dành nhiều năm tìm hiểu tư liệu lịch sử, đối chiếu hiện vật, trao đổi với các nhà nghiên cứu văn hóa và nghệ nhân để từng bước phỏng dựng những giá trị nguyên bản của áo dài truyền thống.

Với Nghệ nhân Phạm Văn Tuyền, phỏng dựng không phải là sao chép quá khứ, mà là nghiên cứu để hiểu đúng tinh thần và giá trị của di sản, từ đó tái hiện bằng tri thức và thực hành nghề.

Áo Dài Năm Tuyền – Khi mỗi bộ sưu tập đều kể một câu chuyện văn hóa

Từ nền tảng nghiên cứu ấy, thương hiệu Áo Dài Năm Tuyền được xây dựng với định hướng kết hợp giữa giá trị truyền thống và sáng tạo đương đại.

Mỗi bộ sưu tập không chỉ giới thiệu những thiết kế mới mà còn kể một câu chuyện về văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam.

Có thể kể đến những bộ sưu tập tiêu biểu như:

Hương sắc thời gian – kết nối ký ức Việt qua dòng chảy thời gian.
Nam Phương Làng Việt – tôn vinh các làng nghề truyền thống.
Một Dải Sắc Việt – giới thiệu bản sắc văn hóa ba miền.
Long Vân Khánh Hội – lấy cảm hứng từ mỹ thuật cung đình triều Nguyễn.
Bảo Toàn Ngũ Thân – nghiên cứu và giới thiệu giá trị của áo dài ngũ thân.
Chuỗi bộ sưu tập Trở về Cố đô, được thực hiện liên tục tại Festival Huế, góp phần lan tỏa vẻ đẹp của trang phục truyền thống và các giá trị di sản.

Bên cạnh những thiết kế mang giá trị lịch sử, Áo Dài Năm Tuyền cũng phát triển nhiều mẫu áo dài ứng dụng, áo dài cưới và những thiết kế mang hơi thở đương đại, giúp áo dài truyền thống đến gần hơn với đời sống hôm nay.

Không chỉ may áo dài, mà còn gìn giữ tri thức làm nên áo dài

Điểm khác biệt của Nghệ nhân Phạm Văn Tuyền không chỉ nằm ở kỹ thuật may mà còn ở cách tiếp cận nghề.

Trong nhiều năm, ông từng bước hệ thống hóa những tri thức về áo dài, từ cấu trúc thân áo, cổ áo, tay áo, kỹ thuật dựng rập, quy trình may, vật liệu, hoa văn đến câu chuyện văn hóa phía sau mỗi thiết kế.

Theo ông, giá trị lớn nhất của người nghệ nhân không nằm ở số lượng sản phẩm đã tạo ra, mà ở tri thức có thể truyền lại cho thế hệ sau.

Đó cũng là nền tảng để thương hiệu Áo Dài Năm Tuyền từng bước ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ, giới thiệu và lan tỏa những giá trị của áo dài truyền thống.

Lan tỏa giá trị áo dài trong đời sống đương đại

Song song với hoạt động sáng tạo, Nghệ nhân Phạm Văn Tuyền tích cực tham gia nhiều chương trình văn hóa trong nước và quốc tế.

Ông hiện là:

Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh.
Ủy viên Ban Chấp hành Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.
Chi hội trưởng Chi hội Di sản Văn hóa Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh.

Ông cùng thương hiệu Áo Dài Năm Tuyền thường xuyên tham gia Festival Huế, Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh, các hội thảo khoa học, triển lãm văn hóa và nhiều chương trình quảng bá áo dài trong và ngoài nước.

Năm 2023, ông tham gia Chương trình Xúc tiến Thương mại của Thành phố Hồ Chí Minh tại Bồ Đào Nha, góp phần giới thiệu hình ảnh áo dài và nghề thủ công truyền thống Việt Nam đến bạn bè quốc tế.

Thương hiệu Áo Dài Năm Tuyền cũng được Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh công nhận là Điểm đến Du lịch Văn hóa, nơi du khách có thể tìm hiểu lịch sử áo dài, trải nghiệm nghề may truyền thống và khám phá những giá trị văn hóa gắn với tà áo Việt.

Một hành trình vẫn đang tiếp tục

Gần bốn mươi năm gắn bó với nghề may, Nghệ nhân Phạm Văn Tuyền luôn kiên định với quan điểm rằng áo dài không chỉ thuộc về quá khứ mà cần tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay bằng những hình thức phù hợp với thời đại.

Thông qua thương hiệu Asoen Bridal và Áo Dài Năm Tuyền, ông cùng cộng sự tiếp tục nghiên cứu, phỏng dựng, sáng tạo và lan tỏa giá trị áo dài Việt Nam, góp phần kết nối di sản với thời trang, du lịch, giáo dục và công nghiệp văn hóa.

Đối với ông, mỗi chiếc áo dài là một tác phẩm văn hóa, còn mỗi đường kim mũi chỉ là sự tiếp nối của một di sản đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.